وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ
« 1 »
مؤلف : و بيت به كعبه به جهت آن است كه مربع است و به حذاء بيت المعمور واقع شده كه مربع است و بيت المعمور به حذاء عرش واقع شده كه مربع است و تربيع عرش به جهت آن است كه كلماتى كه بناى اسلام بر آن است ، چهارند و آن اين است كه : سبحان اللّه و الحمد للّه و لا إله إلا اللّه و اللّه أكبر .
علّامه شعرانى : يعنى عالم محسوس مظهرى از عالم روحانى است و در وجود ، دو مذهب است : يكى ، مذهب ملاحدهء مادّى كه روحيّات ، مانند فكر و اراده را مظهرى از مظاهر مادّه مىدانند و ديگر ، مذهب روحانى به عكس اين . « 2 »
وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً
. « 3 »
مؤلف : در خبر است كه در بدايت خلق ، اوّل بقعهء زمين كه خدا آفريد ، مكّه بود و بعد از آن زمين را از زير آن منبسط ساخت و لذا آن را أمّ القرى مىنامند .
علّامه شعرانى : چون آب سطح كره را فراگرفته و به تدريج مواضعى از آن از آب بيرون آمد ، نخستين موضع محلّ كعبه بود و علماى زمينشناسى ، اگرچه معتقدند بعضى زمينها زودتر پديد آمد و بعضى ديرتر ، امّا تحقيقا نمىدانند نخستين قطعه كجا بوده است . « 4 »
مؤلف : و اوّل كسى كه حدود حرم پيدا كرد ، ابراهيم بود .
علّامه شعرانى : در تفسير محمّد عبده « 5 » گويد : بانى نخستين خانهء كعبه ، حضرت ابراهيم است به مقتضاى آيهء كريمه ، و آنچه دلالت دارد بر سبقت كعبه بر او
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 125 .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 1 ، ص 302 .
( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 126 .
( 4 ) . منهج الصادقين ، ج 1 ، ص 314 .
( 5 ) . المنار ، ج 1 ، ص 466 .