علّامه شعرانى : اين حديث را بخارى « 1 » و مسلم « 2 » و ترمذى « 3 » روايت كردهاند و در عبارت آن است : « فيظلّ أثرها مثل أثر الوكب » و در اين كتاب در ترجمهء وكب « ستاره » نوشته شده ، و « وكت » سياهى اندكى است كه در غورهء خرما پديد آيد و آن آغاز رسيدن و رطب شدن است . و ستاره را بدين معنى نيافتيم و شايد الوكب در نسخهء مؤلف كوكب بوده است . « 4 »
وَ يَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ
. « 5 »
مؤلف : جوبير گفت از ضحّاك از عبد اللّه عبّاس كه آيه در هردو فرقه است ، جهودان و ترسايان ، كه ايشان در تورات و انجيل تصرّف كردند و آن را تغيير و تبديل كردند و آنچه در اين دو كتاب بود از ذكر دين مسلمانى ، بيفكندند .
علّامه شعرانى : آنچه از آيهء قرآن مفهوم مىگردد ، غير آن است كه از عبارت ضحّاك ؛ چون از آيهء قرآن مفهوم مىگردد كه اخبار آنها هنگام خواندن تورات غير آنچه نوشته بود به زبان مىآوردند نه آنكه نوشته را تغيير مىدادند . و از عبارت ضحّاك مستفادّ مىگردد كه نوشته را تغيير مىدادند و اين به نظر بعيد مىرسد ؛ چون آنقدر مىدانستند كه اگر چند يهودى در مدينه كتاب خود را تغيير دهند ، همهء نسخههاى تورات كه در اكناف جهان پراكنده است ، تغيير نمىكند . « 6 »
ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَهُ اللَّهُ الْكِتابَ وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِباداً لِي
. « 7 »
هامش
( 1 ) . صحيح البخارى ، ج 5 ، ص 2382 ، باب رفع الأمانه ، ح 6132 .
( 2 ) . صحيح مسلم ، ج 1 ، ص 126 ، باب رفع الأمانه ، ح 143 .
( 3 ) . صحيح الترمذى ، ج 3 ، ص 321 .
( 4 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 84 .
( 5 ) . آل عمران ( 3 ) ، آيهء 75 .
( 6 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 89 .
( 7 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 79 .