و ترسايان گفتند :
« كونوا نصارى »
يعنى : ترسا شويذ .
تَهْتَدُوا :
تا راه راست بيابيذ .
قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً :
بگو اى محمد ! متابعت مىكنيم ، يا متابعت كنيذ ملة ابرهيم را .
و گفتهاند : اهل ملة ابرهيم را . « 1 »
« حَنِيفاً » :
ميل گردانيذه از كيشهاى بذ .
و گفتهاند :
« حَنِيفاً »
بمعنى مستقيم بوذ ؛ [ 6 - پ ] يعنى : راست . و اصل « حنف » استقامت بوذ . « 2 » و عرب كسى را كه قدمش كژ بوذ ، او را « احنف » گويند بطريق فال . و در جاهليت هركه ختنه كرده بوذي « 3 » و حج گزارده « 4 » و از جنابت غسل كردى ، « 5 » او را « حنف » گفتندى .
وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ؛
يعنى : ابرهيم - صلوات اللّه عليه - نه از مشركان بود .
هامش
( 1 ) - تفسير طبرى 3 / 102 فخر رازى 4 / 89 .
( 2 ) - تفسير طبرى 3 / 104 ، تفسير ابو الفتوح 1 / 341 ، فخر رازى 4 / 89
( 3 ) - تفسير رازى 1 / 341 .
( 4 ) - تفسير طبرى 2 / 104 - 105 ، رقم 2091 - 2098 ، فخر رازى 4 / 89 .
( 5 ) - غسل جنابت ، در ضمن ده خصلت حنيفيت در تفسير قمى ذكر شده .
بحار الانوار 12 / 7 بنقل از تفسير قمى ذيل آيهء : نحل / 123 .