كراشيده
، آشفته ، پريشان :
گفتند اين خوابها اى است شوريده و ما نهييم دانندهء خوابهاى كراشيده ، ترجمهء
قالُوا أَضْغاثُ أَحْلامٍ وَ ما نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلامِ بِعالِمِينَ
. ( سورهء 12 / آيهء 44 )
كنانه
، قديمى ، كهنه :
[ گفتند ] به خداى تعالى كه تو در همان دوستى كنانه [ اى ] و خويشتن را به جوشآرنده به اندك بهانه [ اى ] . ترجمهء
قالُوا تَاللَّهِ إِنَّكَ لَفِي ضَلالِكَ الْقَدِيمِ
. ( سورهء 12 / آيهء 95 ) .
كيفتن
، به يكسو رفتن :
و فريفتشان ، و از دين حق به دين باطل بكيفتشان ؛ اين دروغ ، ايشان كه بر خداى تعالى مىگفتند و به راه باطل مىرفتند . ترجمهء
وَ غَرَّهُمْ فِي دِينِهِمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ
. ( سورهء 3 / آيهء 24 ) .
مجرگ
، بيگارى و سخره :
كه اگر ايشان غيب دانستندى در عذاب خواركننده يعنى مجرگ نپايستندى . ترجمهء
أَنْ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ الْغَيْبَ ما لَبِثُوا فِي الْعَذابِ الْمُهِينِ
. ( سورهء 34 / آيهء 14 ) .
ناويدن
، بال بر هم زدن و جنبيدن و به هر سو رفتن :
أ نمىبينند مرغان را زبر سرهاى ايشان پرها باز كرده به پريدن و گاهگاه گرد كنند پرها را در ناويدن . ترجمهء
أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ فَوْقَهُمْ صافَّاتٍ وَ يَقْبِضْنَ
. ( سورهء 67 / آيهء 19 ) .
نخجير
، حيوان درنده و وحشى :
حرام كرده شد بر شما حيوان بىبسمل مرده ، و خون روان كرده و گوشت خوك جيفه و آنچه جز بر نام خداى تعالى بسمل كرده ، و خبه شده . و به زخم چوب كشته ، و فروافتاده ، و به سرون زده ، و آنچه نخجير از وى خورده . ترجمهء
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَ الْمُنْخَنِقَةُ وَ الْمَوْقُوذَةُ وَ الْمُتَرَدِّيَةُ وَ النَّطِيحَةُ وَ ما أَكَلَ السَّبُعُ
. ( سورهء 5 / آيهء 3 ) .
و چون نخجيران برانگيخته شوند ، ترجمهء
وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ
، ( سورهء 81 / آيهء 5 )
وارغ
، چوببندى و چفت انگور :
و وى آن خداوندى است كه بيافريد بوستانهاى وارغ كرده و وارغ ناكرده ، يعنى انگور و مانند آن بلند كرده ، و پاليز و مانند وى بر زمين پست گسترده . ترجمهء
وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشاتٍ وَ غَيْرَ مَعْرُوشاتٍ
. ( سورهء 6 / آيهء 141 ) .
هياشيده
، پراكنده ، منثور :
چون بينىشان ، مرواريده هياشيده پندارىشان .
إِذا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤاً مَنْثُوراً
.
( سورهء 76 / آيهء 20 ) .