مسأله 2135 - اگر خريدار قيمت جنس را نداند ، يا در موقع معامله غفلت كند و جنس را گرانتر از قيمت معمولى آن بخرد ، چنانچه به قدرى گران خريده كه مردم به آن اهميت مىدهند ( يعنى در نظر مردم گول حساب شود چه نسبت به خريدار و چه نسبت به فروشنده ) مىتواند معامله را به هم بزند . و نيز اگر فروشنده قيمت جنس را نداند يا موقع معامله غفلت كند و جنس را ارزانتر از قيمت آن بفروشد در صورتى كه مردم به مقدارى كه ارزان فروخته اهميت بدهند مىتواند معامله را به هم بزند .
مسأله 2136 - در معامله بيع شرط كه مثلًا خانه هزار تومانى را به دويست تومان مىفروشند و قرار مىگذارند كه اگر فروشنده سر مدت پول را بدهد بتواند معامله را به هم بزند در صورتى كه خريدار و فروشنده قصد خريد و فروش داشته باشند معامله صحيح است .
مسأله 2137 - در معامله بيع شرط اگر چه فروشنده اطمينان داشته باشد كه هرگاه سر مدت پول را ندهد خريدار ملك را به او مىدهد معامله صحيح است ولى اگر سر مدت پول را ندهد ، حق ندارد ملك را از خريدار مطالبه كند و اگر خريدار بميرد يعنى بعد از اينكه سر مدت رسيد و ملكيت او ثابت شد بميرد نمىتواند ملك را از ورثه او مطالبه نمايد .
مسأله 2138 - اگر چاى اعلا را با چاى پست مخلوط كند و به اسم چاى اعلا بفروشد ، مشترى مىتواند معامله را به هم بزند .
مسأله 2139 - اگر خريدار بفهمد مالى را كه گرفته عيبى دارد مثلًا حيوانى را بخرد و بفهمد كه يك چشم آن كور است چنانچه آن عيب پيش از معامله در مال بوده و او نمىدانسته ، مىتواند معامله را به هم بزند ، يا فرق قيمت سالم و معيوب آن را معين كند و به نسبت تفاوت قيمت سالم و معيوب از پولى كه به فروشنده داده پس بگيرد مثلًا مالى را كه به چهار تومان خريده ، اگر بفهمد معيوب است در صورتى كه قيمت سالم آن هشت تومان و قيمت معيوب آن شش تومان باشد چون فرق قيمت سالم و معيوب يك چهارم مىباشد مىتواند يك چهارم پولى را كه داده يعنى يك تومان از فروشنده بگيرد و اين خيار و يا گرفتن تفاوت سالم و معيوب كه آن را ارش گويند در صورتى است كه آنچه را خريده معامله بر شخص آن واقع شده باشد ولى اگر معامله بر كلى باشد ولى آن فردى را
رساله عمليه هداية المتقين (به انضمام رساله مضاربه و مسائل ديگر روز) (فارسى) — صفحة 380
مساهمون: الشيخ محمد على إسماعيل پور القمشهاى
ص٣٨٠