مانعى ندارد و صحيح است و نيز اگر اسبى را كه فرار كرده با چيزى كه مىتواند تحويل دهد مثلًا با يك فرش بفروشد ، اگر چه آن اسب پيدا نشود ، معامله صحيح است .
سوم - خصوصياتى را كه در جنس و عوض هست و بواسطهء آنها ميل مردم به معامله فرق مىكند معين نمايد .
چهارم - كسى در جنس يا در عوض آن حقى نداشته باشد ، پس مالى را كه انسان پيش كسى گرو گذاشته بدون اجازه او نمىتواند بفروشد و اگر فروخت در صورتى صحيح است كه صاحب حق از حق خود صرف نظر كرده و معامله را اجازه نمايد .
پنجم - خود جنس را بفروشد نه منفعت آن را پس اگر مثلًا منفعت يكساله خانه را بفروشد ، صحيح نيست ولى چنانچه خريدار به جاى پول ، منفعت ملك خود را بدهد ، مثلًا فرشى را از كسى بخرد و عوض آن ، منفعت يكسالهء خانه خود را به او واگذار كند اشكال ندارد و احكام اينها در مسائل آينده گفته خواهد شد .
مسأله 2101 - جنسى را كه در شهرى با وزن يا پيمانه معامله مىكنند ، در آن شهر انسان بايد با وزن يا پيمانه بخرد ، ولى مىتواند همان جنس را در شهرى كه با ديدن معامله مىكنند ، با ديدن خريدارى نمايد .
مسأله 2102 - چيزى را كه با وزن خريد و فروش مىكنند با پيمانه هم مىشود معامله كرد ، به اين طور كه اگر مثلًا مىخواهد ده من گندم بفروشد ، با پيمانهاى كه يك من گندم مىگيرد ده پيمانه بدهد .
مسأله 2103 - اگر يكى از شرطهايى كه گفته شد در معامله نباشد ، معامله باطل است مگر در بعضى از مواردى كه مىشود معامله را صحيح انجام داد كه شرح آن گذشت ( مثل فروش اسب فرارى به كسى كه مىتواند او را بگيرد ) و اگر خريدار و فروشنده راضى باشند كه در مال يكديگر تصرف كنند ولو با فرض باطل بودن معامله تصرف آنها اشكال ندارد .
مسأله 2104 - معامله چيزى كه وقف شده باطل است ، ولى اگر به طورى خراب شود كه نتوانند استفادهاى را كه مال براى آن وقف شده از آن ببرند ، مثلًا حصير مسجد به طورى پاره شود كه نتوانند روى آن نماز بخوانند فروش آن اشكال ندارد در صورتى كه
رساله عمليه هداية المتقين (به انضمام رساله مضاربه و مسائل ديگر روز) (فارسى) — صفحة 371
مساهمون: الشيخ محمد على إسماعيل پور القمشهاى
ص٣٧١