مسأله 1779 - اگر قيمت جنسى را كه براى تجارت خريده بالا رود و آن را نفروشد و در بين سال قيمتش پايين آيد خمس مقدارى كه بالا رفته بر او واجب نيست .
مسأله 1780 - اگر قيمت جنسى كه براى تجارت خريده بالا رود و به اميد اين كه قيمت آن بالاتر رود تا بعد از تمام شدن سال آن را نفروشد و قيمتش پايين آيد چنانچه به اندازهاى نگهداشته كه معمولًا تجار براى گران شدن جنس آن را نگه مىدارند خمس مقدارى كه بالا رفته بر او واجب نيست .
مسأله 1781 - اگر غير مالالتجاره مالى داشته باشد كه خمسش را داده يا خمس ندارد مثلًا به ارث به او رسيده چنانچه قيمتش بالا رود اگر آن را بفروشد مقدارى كه بر قيمتش اضافه شده واجب است خمس آن را اگر از خرج سالش زياد بيايد بدهد و بهتر است حاكم شرع در مقدار خمس با بدهكار مصالحه كند و نيز اگر مثلًا درختى كه خريده ميوه بياورد يا گوسفند چاق شود در صورتى كه مقصود او از نگهدارى آنها اين بوده كه منفعتى از آن ببرد بايد خمس آنچه زياد شده بدهد . بلكه اگر مقصودش منفعت بردن هم نبوده بنابر احتياط واجب بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1782 - اگر باغى احداث كند براى آنكه بعد از بالا رفتن قيمتش بفروشد بايد خمس ميوه و نموّ درختها را بدهد ولى زيادى قيمت بازار باغ تا وقتى فروخته نشده خمس ندارد و نيز اگر قصدش اين باشد كه از ميوه آن استفاده كند فقط بايد خمس ميوه و نمو درختها را بدهد .
مسأله 1783 - اگر درخت بيد و چنار و مانند اينها را بكارد سالى كه موقع فروش آنها است اگر چه آنها را نفروشد ، بايد زيادى آنها را به نظر خبره تخمين بزند و به قيمت در آورد و خمس آنها را بدهد ولى اگر مثلًا از شاخههاى آن كه معمولًا هر سال مىبرند استفادهاى ببرد و به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسبش از مخارج سال او زياد بيايد در آخر هر سال بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1784 - كسى كه چند رشته كسب دارد مثلًا اجاره ملك مىگيرد و خريد و فروش و زراعت هم مىكند بايد خمس آنچه را در آخر سال از مخارج او زياد مىآيد بدهد .
رساله عمليه هداية المتقين (به انضمام رساله مضاربه و مسائل ديگر روز) (فارسى) — صفحة 316
مساهمون: الشيخ محمد على إسماعيل پور القمشهاى
ص٣١٦