احتياط مستحب آن است كه خمس ارثى را كه از او مىبرد ، اگر از مخارج سالش زياد بيايد بدهد .
مسأله 1766 - اگر مالى به ارث به او برسد و بداند كسى كه اين مال از او به ارث رسيده خمس آن را نداده ، بايد خمس آن را بدهد . و نيز اگر در خود آن مال خمس نباشد ولى انسان بداند كسى كه آن مال از او به ارث رسيده خمس بدهكار است بايد خمس را از مال او بدهد .
مسأله 1767 - اگر به واسطه قناعت كردن چيزى از مخارج سال انسان زياد بيايد ، بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1768 - كسى كه ديگرى مخارج او را مىدهد ، بايد خمس تمام مالى را كه بدست مىآورد بدهد .
مسأله 1769 - اگر ملكى را بر افراد معينى مثلًا بر اولاد خود وقف نمايد ، چنانچه در آن ملك زراعت و درختكارى كنند و از آن چيزى بدست آورند و از مخارج سال آنان زياد بيايد ، بايد خمس آن را بدهند . بلكه اگر طور ديگرى هم از ملك نفع ببرند مثلًا اجاره آن را بگيرند ، واجب است خمس مقدارى را كه از مخارج سالشان زياد مىآيد بدهند .
مسأله 1770 - اگر مالى را كه فقير بابت خمس و زكات و صدقه مستحبى گرفته از مخارج سالش زياد بيايد ، واجب است خمس آن را بدهد . و نيز اگر از مالى كه به او دادهاند منفعتى ببرد مثلًا از درختى كه بابت خمس به او دادهاند ميوهاى بدست آورد و از مخارج سالش زياد بيايد ، بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1771 - اگر با عين پول خمس نداده جنسى را بخرد يعنى به فروشنده بگويد اين جنس را به اين پول مىخرم ، چنانچه حاكم شرع معامله پنج يك آن را اجازه بدهد ، معامله آن مقدار صحيح است . و انسان بايد پنج يك جنسى را كه خريده به حاكم شرع بدهد و اگر اجازه ندهد معامله آن مقدار باطل است پس اگر پولى را كه فروشنده گرفته از بين نرفته حاكم شرع خمس همان پول را مىگيرد و اگر از بين رفته عوض خمس را از فروشنده يا خريدار مطالبه مىكند .
رساله عمليه هداية المتقين (به انضمام رساله مضاربه و مسائل ديگر روز) (فارسى) — صفحة 314
مساهمون: الشيخ محمد على إسماعيل پور القمشهاى
ص٣١٤