نجاست در اصطلاح فقهاء به چيزهايى گفته مىشود كه بايد در امر خوردن و نوشيدن و در مورد نماز از آنها اجتناب كرد و اين اجتناب از نجاست مطابق با علوم روز است . نجاست ، زندگى بشر را مختل و سلامتى انسان را تهديد مىنمايد و از همين تعريف ، فلسفه دورى از آن در شرع كاملًا آشكار است .
امورى كه فقهاء از روى مدارك و مبانى شرعى استنباط نموده و تحت عنوان نجاست بيان كردهاند به شرح زير است :
1 . ادرار انسان و حيوان حرام گوشت .
2 . غائط ( مدفوع ) .
3 . خون حيوانى كه خون جهنده دارد .
4 . منى از حيوان داراى روح .
5 . ميته ( مردار ) هر حيوان داراى روح .
6 . سگ و خوك .
7 . مست كنندههايى كه در اصل مايع باشند .
8 . كفار .
فقهاء در شمارش اعداد نجاست ، ادرار را مقدم كردند و درمقام تطهير و شستشو سختگيرى بيشتر نمودهاند . البته فتواى فقهاء از روى اخبار و دستوراتى است كه از طرف خداوند و پيامبر اسلام ( ص ) به آنها رسيده است .
الف ) حكمت نجاست ادرار ، مدفوع و خون
وقتى دقت مىكنيم اين دستور ، از روى مبناى علمى صحيح است . زيرا كه تمام پنج چيزى كه در اول شمرده شد ( ادرار ، مدفوع ، منى ، خون ، مردار ) مواد آلى حيوانى « 1 » آنها ، سريع فاسد مىكنند و لانه ميكروبهاى
هامش
( 1 ) . تا موقعى كه حيوان و انسان و نبات حيوانى دارند روح حيوانى و نباتى نگاهدارنده مواد آلى بدن حيوان و گياه است و به حالت خرمى و طراوت باقى است . پس از بيرون رفتن روح از بدن حيوان و نبات مواد آلى آن سريع الفساد است و هر كدام مواد ازتى آن زيادتر باشد فساد و ضررش بيشتر و مواد آلى و ازتى نبات كمتر در معرض فساد است و ضررش كمتر تا مواد ازتى حيوانى از اين جهت مواد آلى و ازتى نباتات از نجاسات شمرده نشده اما مواد آلى و ازتى انسان و حيوانات گوشت خوار از نجاسات شمرده شده - پنج شماره اول نجاست همه از اين نوع است . اما علف خواران چون ازت فضولات آن ها از نباتات است بىآزار و از نجاسات شمرده نشده است .