استحاله و انقلاب و انتقال اگر چه در زبان فقهاء سه موضوع مستقل در عناوين مطهرات به شمار آمده و لكن از نظر فلسفه و علوم طبيعى هر سه به تحويل شيميايى يا تجزيه و تركيب ، بازگشت مىكند .
كشيدن آب از چاه و بر طرف شدن تغيير ، هر دو در پاك كنندگى آب درج شده است . و نيز خاك مالى كردن ظروف دهان زده سگ و سنگ و كلوخ براى پاك كردن مدفوع از فروع پاككنندگى خاك و زمين است . بنابراين خلاصه شدن مطهرات اصلى در اسلام به پنج امر فوق واضح و روشن است . همچنان كه نجاسات اصلى در شرع كه گفته شد به پنج امر خلاصه مىشود .
شمارگان پاك كنندهها از نظر علوم طبيعى و بيوشيميك
مطهرات از نظر علوم طبيعى و بيوشيمى ، عبارت است از پنج امر ذكر شده و آن با كلمات فقهاء و اصول مطهرات شرعى نيز موافق است .
مطهرات پنج گانه طبيعى ( آب ، زمين ، آفتاب ، حرارت ، تحويل شيميايى ) چنانچه در مبحث آب اشاره كرديم ، لازم است طبيعت ، وسايل نظافت و تصفيه موجود در محيط را براى زندگى آماده نمايد .
راههاى خودكار تصفيه و تنظيف طبيعت
اينك در زير اشاره كوتاهى به برخى از اسرار عالم خلقت درباره تصفيه طبيعت مىنمائيم .
روشن است آلودگىهاى زيادى كه از لاشه حيوانات و انسان و زبالههاى حيوانى و گياهى و انيدريد كربنيكها « 1 » گازهاى سمى زياد ، مانند : متان و آمونياك و غيره كه پيوسته در محيط زندگى بشر به وجود مىآيد اگر نابود نشود ؛ زندگى را براى انسان و حيوان سخت مىكند و
هامش
( 1 ) . در هر شبانه روز يك نفر 570 ليتر گاز كربنيك از خود دفع مىنمايد .