نفس انسان طالب آزادى از هر جهت است و از محروميتها و محدوديت در تمايلات ، ناراحت مىشود ، امّا همين محروميت و محدوديتها سعادت دنيا و آخرت او را تأمين و تضمين مىنمايد و چون بعضى افراد در صدد مهار كردن شهوات و اميال نفسانى نيستند و پيوسته پيرامون گناهان مىگردند و اگر افراد متوجه شوند كه اين راه راه باطل است كه مىپيمايد بازگشت را شروع مىكنند ، از اين رو خداوند او را بيدار و هشيار مىكند كه بايد بازگشت نمايد .
چنانچه در كريمهى مذكور مىفرمايد : اى كسانى كه ايمان آوردهايد به سوى من بازگشت حقيقى كنيد تا شما را بپذيرم و پناه دهم و از جرائم و گناهان شما چشم پوشى نمايم .
توبهى نصوح بازگشت حقيقى است كه ديگر پيمان شكنى نكند ، و در بازگشت ثابت قدم و جدّى باشد .
بازگشت حقيقى ، تحوّل عميق روحى است كه در اثر احساس اشتباه فرد ، به او دست مىدهد و موجب اصلاح و تغيير حال او مىشود ؛ و اين حالت در نسل جوان بيشتر پيدا مىشود زيرا آنها پاكترند و زودتر تحت تأثير واقع مىشوند و زودتر اصلاح مىشوند ، و اين نسل به همان نحو كه زود اصلاح مىشوند ، زود هم راه انحراف را مىپيمايند ، و بيشتر نيازمند به پرورش و تربيت روحى هستند . در نهج البلاغه مىخوانيم :
حكمت ها و اسرار نماز (فارسى) — صفحة 153
مساهمون: شيخ احمد اهتمام (ملا احمد)
ص١٥٣