پس اگر انسان خودش ، مقدمات نزول بلائى را فراهم نمود و يا مباشرةً بلائى را بر خود هموار كرد ، بايد بداند غم و حزن او مشكلگشا نيست . او بايد در آن حال با صبر ، بلا را به نعمت تبديل كند و همواره به فكر آيندهاى بهتر باشد .
5 - صبر
بلاى مؤمن بسيار است و او به واسطه ايمانش در مقابل بلاها صابر است ، پس صبر و بلا ملازم ايمانند ، تحمل ايمان مؤمن ، براى ابليس سخت است و لذا بلاهاى پىدرپى پيش مىآيد . البته خداوند به مؤمن تحمل بلاها را عطا فرموده است ، اين موجب مىشود مؤمن بالاتر رود .
قال الصادق عليه السلام :
« صابِرُوا عَلَى الْمَصائِبِ » « 1 »
اگر خداوند به مؤمن صبر مرحمت نمىكرد او با بلاى زياد و گرفتارىهاى بيشمارش چه مىكرد ؟
« لَوْ لا انَّ الصَّبْرَ خُلِقَ قَبْلَ الْبَلاءِ لَتَفَطَّرَ الْمُؤْمِنُ كَماتَتَفَطَّرُ الْبَيْضَةُ عَلَى الصَّفا » « 2 »
6 - غصّه فردا را به امروز نياوردن
هر زمانى ظرفى براى وقايع خاص خود است و لذا آنچه را كه مربوط به آينده است ، نبايد به امروز انتقال داد .
قال على عليه السلام :
« لاتَحْمِلْ هَمَّ يَوْمِكَ الَّذى لَمْ يَأتِكَ عَلى يَوْمِكَ الَّذى قَدْ اتاك » « 3 »
7 - ذكر
ياد خدا و ذكر نيز در دفع حزن مىتواند اثر جدّى داشته باشد .
قال رسولاللَّه صلى الله عليه و آله :
« قَوْلُ « لاحَوْلَ وَلا قُوَّةَ الّا بِاللَّهِ » فيها شِفاءٌ مِنْ تِسْعَةٍ وَتِسْعينَ داءً ،
هامش
( 1 ) - بر بلاها صبر كنيد . ( اصول كافى - جلد 2 - صفحه 92 ) .
( 2 ) - اگر قبل از بلا ، صبر براى مؤمن آفريده نمىشد ، مؤمن از غصّه واندوه بلاها چون تخم مرغ بر سنگ خارا مىتركيد . ( همان مصدر ) .
( 3 ) - غصّهء فردائى كه نيامده در امروز بر خودت تحميل نكن . ( غرر الحكم ) .