اين آيه با اختلاف اندكى در سورهء عنكبوت نيز آمده است . « 1 »
به هرحال اطاعت والدين با همهء تأكيدات آن ، تا آنجا لازم است كه موجب معصيت خالق نگردد و با اصل كلى :
« لاطاعَةَ لَمخْلُوقٍ فى مَعْصِيَةِ الْخالِقِ » « 2 »
در تضاد نباشد . البته چنانچه گفتيم فرمان والدين تنها در صورتى كه با امر و نهى واجب خدا در تعارض باشد ، ناديده گرفته مىشود و لذا اگر خداوند امر و نهى استحبابى دارد ، اطاعت فرمان والدين اولى است و ترك آن حرام است . پس والدين مىتوانند مانع كار استحبابى فرزندان شوند و يا آنان را به مكروه دستور دهند .
نيكى بعد از مرگ والدين
محدوهء نيكى به دنيا خلاصه نمىشود و اكرام والدينى كه در قيد حيات نيستند نيز واجب است .
قال رسولاللَّه صلى الله عليه و آله :
« سَيِّدُ الْابْرارِ يَوْمَ الْقِيمَةِ رَجُلٌ بَرَّ والِدَيْهِ بَعْدَ مَوْتِهِما » « 3 »
اهميت احترام به والدين بعد از مرگ آنها به حدى است كه مىتواند ، نيكوكار را عاق و يا عاق را نيكوكار نمايد ، توجه كنيد :
قال الباقر عليه السلام :
« انَّ الْعَبْدَ لَيَكُونُ بارّاً بِوالِدَيْهِ فى حَياتِهِما ، ثُمَّ يَموُتانِ ، فلا يَقْضى عَنْهُما دُيُونَهُما وَ لايَسْتَغْفِرُ لَهُما ، فَيَكْتُبُهُ اللَّهُ عاقّاً ، وَ انَّهُ لَيَكُونُ عاقّاً لَهُما فى حَياتِهِما غَيْرَ بارٍّ بِهِما فَاذا ماتا قَضى دَينَهُما وَ اسْتَغْفَرَ لَهُما فَيَكْتُبُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بارّاً » « 4 »
هامش
( 1 ) - ( عنكبوت - 8 ) .
( 2 ) - طاعت مخلوق نمىبايست موجب معصيت خالق گردد . ( نهج البلاغه - حكمت 156 به ترتيبفيض و 165 به ترتيب صبحى ) .
( 3 ) - آقاى نيكوكاران در قيامت كسى است كه بعد از مرگ والدين آنها را اكرام نمايد . ( بحار الانوار - جلد 74 - صفحه 86 ) .
( 4 ) - گاهى بندهاى در زمان حيات والدينش بدانها نيكى كرده ولى بعد از مرگشان ديون آنها را نمىپردازد و براى آنها آمرزش نمىخواهد و لذا خدا او را عاق مىنويسد . و گاهى بندهاى در زمان حيات والدينش عاق آنهاست ولى وقتى آن دو از دنيا رفتند ، ديونشان را پرداخت مىكند و براى آنها استغفار مىنمايد و لذا خداى عزّ و جلّ او را نيكوكار مىنويسد . ( بحار الانوار - جلد 74 - صفحه 59 ) .