احكام و آشنايى با حلال و حرام و ديگر امور مربوط به دين و آيين ماست ، هنگامى پذيرفتنى است كه رجال و سندها و راويان آنها پيشتر شناسايى شده باشد كه پيشاپيش بر آنها ، شناخت اصحاب رسول خدا قرار دارد و اگر كسى اصحاب رسول خدا را نشناسد ، ديگران براى او ناشناختهتر خواهند ماند ؛ پس شايسته است كه اصحاب رسول خدا از لحاظ نسب و شرح حالشان شناخته شوند . اصحاب رسول خدا با ديگر راويان حديث و سنت ، در همهى موارد برابرند . مگر در جرح و تعديل و خردهگيرى و ايراد ، زيرا همهى آنها عادلند و راهى براى عيبجويى و خردهگيرى از آنان وجود ندارد . » « 1 »
نووى كه جملهاى از او در تعريف عدالت مطرح شد ، در شرح « صحيح مسلم » مىنويسد : صحابه ( رضى اللّه عنهم ) همگى از بهترين مردم ، و سروران اين امت بودند ؛ و از مردم پس از خود ، برتر و همه عادل و نمونه بودند ؛ و هيچگونه ناخالصى در آنها نبوده و آميختگى ، پس از آنها پيدا شد ؛ و كسانى كه پس از آنها آمدند ، ناخالصى داشتند . « 2 »
ذهبى كه از بزرگان معروف حديث و رجال است در كتاب « ميزان الاعتدال » مىگويد : « در اين كتاب ، نام صحابه را به خاطر عظمتى كه دارند ، نمىآورم ؛ زيرا اگر در حديث روايت شده از آنان ، ضعفى باشد ، ضعف تنها از ناحيه كسانى است كه از آنان روايت كردهاند . » « 3 »
عجلى در « معرفة الثقات » كه از كتابهاى مهم رجالى اهل سنت محسوب مىشود ؛ مىگويد : « چون تمام صحابه عادل هستند ، لذا هيچ نيازى به پرسش در بارهى عدالت ( متقى و موثق بودن ) آنها نيست ؛ بنابراين واژه تعديل و توثيق كه در
هامش
( 1 ) - اسد الغابة ، ج 1 ، ص 3 .
( 2 ) - ر . ك : صحيح مسلم ، ج 15 ، ص 148 .
( 3 ) - ميزان الاعتدال ذهبى ، ج 1 ، ص 2 .