يوم القيامة على صور مختلفة » . صورت بعضى از حيوانات ، صورت روباه ، صورت گرگ ، گراز پيدا مىكند . آن الوانى است كه به روح امروز بخشيدهاى ، قيافهاى است كه به روح امروز دادهاى . اين قيافه و الوانى كه شما خودتان امروز به روح مىدهيد ، همانجا روشن مىشود . از اين رو ، قيافههاى انسانى در دنيا قيافه ابدانشان غير اختيارى و تكوينى است ، اما قيافههاى انسان در عالم آخرت ، قيافههاى اختيارى است ، و آن طرزى كه ساخته است ، همان است ، اما بايد اينجا بسازد .
تكبر
يكى از صفاتى كه پيدا مىشود ، در روح انسانى صفت تكبر است . يكى از آن صفاتى كه خود مىتواند كسبش كند و يا تكميلش كند ( اگر چنان كه در او پيدا شده است ) صفت كبر است . سه اصطلاح كبر در قرآن ديده مىشود : « كبر ، تكبر ، استكبار » . كبر عبارت از نفس آن صفت است كه علماى اخلاق در بارهاش سخنها گفتهاند ، و گمان نمىكنم فردى باشد كه از اين مرض سالم باشد ؛ مثل مرض حسد . وجود آن صفت در انسانى به نام كبر ناميده مىشود . هنوز به خارج نيامده ، اثرى ندارد . و اين نكته را در علم اصول فقه هم روشن كردهاند كه صفات باطنى انسان ، اگر صفات خبيثه است ، مجازات به عقاب ندارد ، كتك ندارد ؛ يعنى قبح فاعلى دارد . و صفات روحى انسانى ، گرچه صفات فاضله باشد ، ثواب ندارد ، بهشت ندارد ؛ گرچه بهترين صفات نفسى را انسان دارا باشد . ثواب و عقاب داير مدار آنچه است كه از اين اوصاف ترشح مىكند به اعضا و به نام عمل ناميده مىشود ؛ زيرا كه اين صفات منشأ اعمالى است . صرف وجود كبر در يك انسان ، اگر تكبر و استكبار نشود ، يعنى اثر بر او بار نكند ، كتك ندارد . قبح فعلى كتك دارد . آيه شريفه اين مطلب را روشن مىكند :
« قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ » ؛
هر كس بر حسب ساختار [ روانى و بدنى ] خود عمل مىكند .