19 . اخلاق اسلامى ( عقل و خرد )
سخن در روان انسان ، روح آدمى و عوارض آن است . يكى از مهمترين اوصافى كه خداوند براى روح قرار داده ، بلكه بالاترين اوصاف ، صفتى است كه عقل و خرد ناميده مىشود .
عقل بهترين مميز روح از ما سواى آن و شاخصترين مميز انسان از غير است .
بالاترين صفتى كه در خصوص روح تصور مىشود ، صفت عقل است . چنان كه بخواهيم همهء نعمتهاى خداوندى را تحت چند عنوان مشخص بيان كنيم ، ما فوق همه آنها خرد است .
نعمت وجود ، اولين نعمتى است كه خداوند به انسان و همه موجودات عطا فرموده است . پس از آن ، نِعَمى است كه از آنها با عنوان « حافظ الوجود » تعبير مىشود .
و آن تمام ابزار عالم هستى است كه وجود آدمى را در دنيا حفظ مىكند و بقاى او را ممكن مىسازد كه از آن هم ، به حافظ الوجود تعبير مىشود . به تعبير ديگر ، مىتوان گفت كه تمامى نعمتهاى ظاهرى و مادى دنيا زير لواى اين نعم معنا مىيابد . سومين نعمت ، نعمت علم است كه خداوند به انسان عطا فرموده است . نعمت چهارم ، ايمان است كه مؤمن از اين نعمت بهرهمند است . صفات اخلاقى و حسنات و مبرّات پنجمين نعمت است كه در انسانها مىتوان سراغ كرد . ششمين نعمت ، توفيق انجام اعمال نيك و صالح است كه پاداش خداوند نيز بر انجام اين اعمال مترتب است .