دوستان گرامى ، مبادا پس از مدتى متوجه شويد كه راه را به انحراف رفتهايد و مجبور شويد مدتى عمر مصرف كنيد تا به طريق مستقيم برگرديد . بكوشيد عقايد خود را بر عقايد صحيح اسلامى منطبق سازيد ؛ راه را خوب بشناسيد و خوب بپيماييد تا به هدف برسيد ؛ و لو نيل به هدف زمانى طولانى در پى داشته باشد .
از جمله كسانى كه عقل خويش را در اختيار شرع مقدس اسلام قرار دادهاند ، على بن جعفر ، عموى امام رضا عليه السلام است . او با آن عظمت و آبرويى كه در بين اطرافيان خويش دارد ، وقتى امام جواد عليه السلام كه هنوز به مرحله بلوغ قانونى و شرعى نيز نرسيده است ، از مجلس بر مىخيزد تا بيرون برود ، كفشهاى امام جواد عليه السلام را جفت مىكند . به او اعتراض مىشود كه : تو عموى پدر اين كودك هستى و جهان اسلام تو را مىشناسد .
آخر چرا در برابر اين كودك اين همه خضوع مىكنى ؟
گويا از او مىخواهند كه تو خود دعوى امامت كن و مدعى باش تا به جايى برسى ؛ اما او مرد دانشمند و عاقلى است كه عقلش را در اختيار خداوند قرار داده است . او ريش سفيد خود را مىگيرد و با كمال تواضع مىگويد : اگر خداى بزرگ نخواهد كه صاحب اين ريش رهبرى كند و رهبرى را به يك كودك بسپارد ، ما در برابر خواستهء او تسليم هستيم . در صورتى كه چنين فردى ، اگر پيروى از هواى نفس خويش كرده و ادعاى امامت نموده بود ، فرقهاى به فرق ضاله افزوده گرديده و راهى براى متابعت شيطان باز شده بود . بنا بر اين ، بايد كوشيد كه اين نيروى الهى در بهترين راه مصرف شود .
اما خوراك عقل ، اين نيروى عظيم الهى ، علم است . دانشى را كه فرا مىگيريد ، خوراك عقل شماست . عقل بدون علم به جايى نمىرسد و مقصود را نمىيابد .
از اين رو است كه در تعريف عقل گفتهاند : « عقل مُدرك كليات است » ؛ يعنى كليات را درك مىكند . اهل فن اين كليات را علم دانستهاند ؛ يعنى عقل علم را درك مىكند و بدان پى مىبرد و در اين راه خستگى و فرسودگى نمىيابد .
شيخ طوسى رحمه الله ساليان متمادى قلم زد و كتب مختلف نگاشت . وقتى در بغداد به خانهاش ريختند ، كرسى خطابه او را شكستند و كتابخانهاش را به آتش كشيدند ، او
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 258
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٥٨