مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْرَاجُهُمْ أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتَابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَمَا جَزَاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَى أَشَدِّ الْعَذَابِ وَمَا اللّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ . [ 85 ]
در عصر نزول اين آيات ، طايفهء قُرَيظه وبنىنضير يهودي ، وطايفهء أوس وخزرج ، مُشرك بودند ؛ وقريَظه ، همپيمانِ جنگى أوس ؛ وبنىنضير ، همپيمان جنگى خزرج بودند . وبنابر اين ، چون أوس وخزرج ، با هم مىجنگيدند ، همپيمان هر يك به كمك أو مىشتافت وأو را در كشتن وجلاى وطن كردن ، يارى مىداد ؛ ودر نتيجة ، يهودان قريظة وبنىنضير ، هم يكديگر را مىكشتند واز سرزمينشان بيرون مىكردند ؛ ولى هر دو طايفه در هر جا أسير جنگىِ يهودي مىديدند ، هر چند از طايفهء ديگر ، به حكم تورات فديه مىدادند وآزاد مىنمودند .
دربارهء اين حادثه ، آية مىگويد : سپس اين شماييد كه يكديگر را مىكُشيد وگروهى از خودتان را از ديار وسرزمينشان بيرون مىكنيد ودر اين كار يكديگر را به گناه وتعدّى يارى مىدهيد ؛ چه آن كه اگر مثلًا أوس بر خزرج پيروز شد ، قريظة ، نيز در اين بين ، از بنىنضير مىكُشد وآنها [ را ] از وطنشان بيرون مىكند واحياناً از آنها أسير مىگيرد .
وَإِنْ يَأْتُوكُمْ أُسَارَى تُفَادُوهُمْ ؛ واگر اسيرانى از آنها به سوى شما بيايند ، آنها را به دادنِ فديه ، آزاد مىكنيد - مثلًا أسيران بنىنضير را كه به دست قريظة افتاده ، هم طايفه بنىنضير وهم قريظة مىخرند وآزاد مىكنند - در حالي كه أصل جنگيدن وكشتن وبيرون كردنِ آنها بر شما حرام بود . أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتَابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ ؛ آيا به برخى از كتابِ تورات ( فديه دادن وآزاد كردن اسيرِ همكيش ) ايمان مىآوريد وبه برخى ديگر ( جنگيدن وكشتن واز وطن بيرون كردن ) كفر مىورزيد ؟ پس آيا جزاء وكيفر شخصي از شما كه مرتكب چنين كارى مىشود ( تبعيض در احكام پذيرش برخى وردّ برخى ) جز خوارى وخذلان در زندگى دنيا نيست ؟ ودر روز قيامت ، به سختترين عذاب باز خواهند گشت ؛ وهرگز خداوند ، از آنچه مىكنيد ، غافل نيست .
تفسير مبسوط — صفحة 94
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٩٤