روح وپيكرهء نماز
همان گونه كه بيان شد ، نماز گرچه جزء أصول دين نيست ، ولى با اين حال ، از آن فروعى بوده كه در شريعت آدم ، إبراهيم ، موسى ، عيسى عليهم السلام وديگر پيامبران وجود داشته است .
نماز داراى روح وپيكرى است . پيكره نماز ، عبارت از اعمال وأذكار است وروح نماز توجه كامل به خداوند وحضور قلب مىباشد . وبراي هر يك از اجزا وشرايط نماز ، احكام جداگانهاى است كه بخشي بزرگ از فقه اسلامى را به خود اختصاص داده است .
در بارهء روح نماز - كه همان خلوص نيت وتوجه قلبي به خدا در حال نماز است - روايات زيادى وارد شده است كه دلالت بر اهميت فراوان آن دارد ، واصلًا نمازى كه بدون روح باشد ، مانند پيكر بىجان ويا درخت خشكيده است . وهمان گونه كه درخت خشك ، داراى برگ وميوهاى نيست ، نمازى هم كه براي خودنمايى وبدون توجه به خداوند متعال خوانده شود ، در حقيقت از آن ثمره ونتيجهاى كه بايد برخوردار باشد ، بىبهره است .
مردى روستايى نزد عالمي آمد وگفت : هر گاه من مشغول نماز مىشوم ، از آغاز تا پايان نماز به فكر گاو وگوسفند وباغ ومزرعهام هستم . آن عالم در پاسخ گفت :
اين كه تو دارى دل نيست ، بلكه ده است كه حتى در حال نماز ، به جاى خداوند ، در آن حيوان ومزرعه جاى دارد .
شما دو نفر انسان را در نظر بگيريد ؛ يكى از آنها داراى اندامى متناسب ومزاجى سالم ، ولى از نظر فكرى ومعنوي ، فاقد ارزشهاى انساني باشد وديگرى از جهت جسمي چنين نباشد ، ولى از جهات معنوي وعلمي در سطحى بالا قرار داشته باشد .
كدام يك از اين دو نفر در نظر شما داراى ارزش واحترام است ؟ در روز قيامت هم نمازى با ارزش است كه داراى روح باشد ؛ يعنى از آغاز نماز - كه تكبيرة الاحرام است - تا سلام نماز ، تمام توجه انسان ، به خداوند باشد . قبلًا اين مثال را زدهايم كه