وَ مَا يُغْنِى عَنْهُ . . . : و چون به بدبختى كه خود براى خود ساخته ، يا به گودال قبر يا به جهنّم سقوط كند مالش كه از انفاق آن بخل كرده براى او سودى نخواهد داشت .
[ هدايت حتمى است ]
( آيهء 12 ) ( إِنَّ عَلَيْنَا لَلْهُدَى )
تفسير :
و بىترديد هدايت كردن مردم به سوى احكام دين و زندگى سالم در دنيا به وسيلهء پيامبران و عقول سليمه كه پيامبرانِ باطن هستند بر عهدهء ماست .
يعنى حكمت و مصلحت ، مقتضى آن است كه مردم را به ارسال رسل و انزال كتب و نصب دلايل و بيان شرايع هدايت كنيم ؛ امّا قبول هدايت به اختيار بندگان است نه به اجبار ، تا ثواب و عقاب بر آن لازم آيد . پس هر كه اطاعت نمود ، هدايت يافت و هر كه اعراض نمود به سوء اختيار خود ، گمراه شد : إِنَّا هَدَيْنهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَ إِمَّا كَفُورًا . « 1 »
راه است و چاه و ديدهء بينا و آفتاب * تا آدمى نگاه كند پيش پاى خويش
( آيهء 13 ) ( وَ إِنَّ لَنَا لَلْأَخِرَةَ وَ الْأُولَى )
تفسير :
و مسلّماً آخرت و دنيا از ما و تحت ارادهء ماست .
و چون ما مالك هر دو هستيم ، پس ثواب را به مهتدى مىدهيم و تارك اهتدا ، به ما ضرر نمىزند ؛ بلكه ضرر به خودش مىرسد كه به سوء اختيار ، خود را از سعادت دنيا و آخرت محروم كرده است .
هامش
( 1 ) . سورهء انسان ( دهر ) ، آيهء 3 .