ظهور مقهوريت و مملوكيت حقيقى آنها از وجودشان است به گونهاى كه هيچيك را نسزد كه در برابر مالك خود چيزى باشد و قدرت سود و زيان خود و توان حيات و مرگ خود در پيشگاه او داشته باشد .
لَقَدْ أَحْصَاهُمْ وَعَدَّهُمْ عَدّاً
يعنى : حقيقت اين است كه خداوند همهء آنان را شمرده و احاطهء علمى كرده و شمارش آنها را به نحو اتمّ انجام داده است . بدين معنا كه از ابتداى تكوّن و وجود عدد نفوس و ايّام بقا و دوام و مقدار اعمار و پايان آجال آنها را در دنيا و همچنين شمارش اعمال و حسنات و سيّئات و كيفيت و كمّيّت استحقاق پاداش و كيفر آنها را تحت نظر و حساب دقيق قرار داده است .
وَكُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَرْداً
يعنى : و همهء آنها در روز قيامت به تنهايى در نزد خداوند حاضر خواهند شد .
مراد از تنهايى در محشر اين است كه همه با دست خالى از امتعهء دنيا خواهند بود ، نه مالك مالى و نه متكى بر اولاد و ارحامى ، و نه صاحب خدم و حشمى ، و نه واجد سلطه و قدرت و سپاه و شوكتى ، همانگونه كه در دنيا از رحم مادر بيرون آمدند .
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدّاً « 96 » فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِينَ وَتُنذِرَ بِهِ قَوْماً لُّدّاً « 97 » وَكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُم مِن قَرْنٍ هَلْ تُحِسُّ مِنْهُم مِنْ أَحَدٍ أَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزَاً « 98 »
لغت و اعراب :
وُدّ : مهر و محبت . يسّرناه : يعنى قرآنِ مفهوم از سياق كلام را . بلسانك بهتقدير « على لسانك » . لُدّ جمع ألدّ : دشمن سرسخت و ستيزهجو . قرن : مجتمعات انسانى متقارب در
تفسير روان (فارسى) — صفحة 55
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٥٥