كثرت مظاهر ؛ دليل كثرت نامهاى حق تعالى
اوّلًا : بايد توجّه نمود كه اگر براى خداوند نامهاى جماليه و جلاليّه بسيار در بيانات الهى و معصومين - عليهمالسّلام - وارد شده ، به حساب كثرت مظاهرش مىباشد ، نه به حساب ذات مقدّسش - كه از كثرت نامها مبرّا مىباشد - خداوند مىفرمايد :
وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها وَ ذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمائِهِ
« 1 »
و نامهاى نيكو به خدا اختصاص دارد ، پس او را با آنها بخوانيد . و كسانى را كه در مورد نامهاى او به كژى مىگرايند ، رها كنيد .
عدم امكان تحديد در مظاهر
ثانياً : بايد توجّه نمود كه هيچ كس نمىتواند براى مظاهر الهى از نظر اصل ايجاد و شماره ، حدّ و حدودى تعيين نمايد ؛ چرا كه خداوند مىفرمايد :
- ما خَلْقُكُمْ وَ لا بَعْثُكُمْ إِلَّا كَنَفْسٍ واحِدَةٍ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ
« 2 »
آفرينش و برانگيختن شما [ نزد ما ] ، جز مانند [ آفرينش ] يك تن نيست ، كه خدا شنواى بيناست .
- قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي وَ لَوْ جِئْنا بِمِثْلِهِ مَدَداً
« 3 »
بگو : اگر دريا براى كلمات پروردگارم مركّب شود ، پيش از آن كه كلمات پروردگارم پايان پذيرد ، قطعاً دريا پايان مىيابد ، هرچند نظيرش را به مدد [ آن ] بياوريم .
بنابر بيان اوّل و دوّم ، بعث و خلق الهى - به تعبير آيه اوّل - يكى بيش نيست و كثرت در آن راه ندارد ؛ ولى به نظر ثانوى مىبينيم در تعبيراتِ نامهاى ابتداى اين دعا ، از كثرت
هامش
( 1 ) . سورهى اعراف ، آيهى 180 .
( 2 ) . سورهى لقمان ، آيهى 28 .
( 3 ) . سورهى كهف ، آيهى 109 .