مىشود كه عنايت الهى در اين جهان جهل و خاك ، شامل حال آنان گردد و از آن سر باز نزنند . از اين رو فرموده شده : « تَمِّمْ نِعْمَتَكَ عَلَىَّ » و پس از اتمام ، انس با آن نيز برايشان حاصل شود : « و آنِسْنِى بِها » و قدرشناس آن نعمت بوده ، خدا را بر آن شاكر باشند : « وَ اجْعَلْنِى مِنَ الشّاكِرِينَ لَكَ عَلَيْها » و اين تقاضاى ذكر شده در دعا : « تَمِمَّ نِعْمَتَكَ عَلَىَّ » ، همان واقع شدن بر صراط مستقيم است ، خداوند متعال مىفرمايد :
- اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ * صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ
« 1 »
به راه راست ، ما را راهبر باش ، راه آنان كه برخوردارشان كردى .
- وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً
« 2 »
و كسانىكه از خدا و پيامبر اطاعت كنند ، در زمرهى كسانى خواهند بود كه خدا ايشان را گرامى داشته [ يعنى ] با پيامبران و راستان و شهيدان و شايستگانند و آنان چه نيكو همدمانند !
- الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي
« 3 »
امروز دين شما را برايتان كامل و نعمت خود را بر شما تمام گردانيدم .
توجيه معناى تقاضاى اتمام نعمت ولايت از سوى اميرالمؤمنين - عليهالسّلام -
البته بيان فوق : « تَمِّمْ نِعْمَتَكَ عَلَىَّ . . . » را نسبت به مقام منيع كسى چون اميرالمؤمنين - عليهالسّلام - كه متلبّس به نعمت ولايت است ، بايد به حساب خودش توجيه نمود و آن ، تقاضاى دوام نعمت والاى ولايت و انس و شكر آن مىباشد و چنين تقاضايى از امام - عليهالسّلام - شايد براى آن است كه او نيز بنده است و از خود چيزى ندارد و هرچه دارد ، به او سبحانه دارد . علاوه ، از عالم عنصرى خويش و مقتضيات آن وحشت دارد ، مبادا از
هامش
( 1 ) . سورهى فاتحه ، آيات 6 و 7 .
( 2 ) . سورهى نساء ، آيهى 69 .
( 3 ) . سورهى مائده ، آيهى 3 .