اشاره به تمام نامها و صفات حق تعالى
در اين دعا - اگرچه خداوند به تمام صفات و نامها خوانده نشده - ولى اشاراتى كه در اين نامها و صفات است ، همه آنها را شامل مىشود : « أَسْأَلُكَ بِبَهائِكَ كُلِّهِ . . . بِجَلالِكَ كُلِّهِ . . . بِعَظَمَتِكَ كُلِّها . . . بِأَسْمائِكَ كُلِّها » و . . .
علت استجابت دعايى كه با توصيف حق همراه است
علّت استجابت دعايى كه در آن ، او سبحانه وكمالات به نامهايش خوانده شود ( و در حديث بدان اشاره شده بود ) « أَللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأُلكَ مِنْ بَهائِكَ بِأَبْهاهُ ، وَ كُلُّ بَهائِكَ بَهِىٌّ ، أَللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ بِبَهائِكَ كُلِّهِ . » « 1 » ؛ ( خداوندا ! از بهاى تو ، بهترين آن را مىخواهم ؛ هر چند تمامى بهاى تو زيباست ، خدايا ، از تو به تمامى بهايت مىخواهم . ) و جملههاى ديگر ، شايد آن باشد كه خداوند بشر را متفطّر به فطرت توحيد خلق نموده و تمام نامهاى خود را - كه همان به فطرت توحيد قرار دادن اوست - تكويناً به او آموخته :
وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها
« 2 » ؛ ( و [ خدا معانى ] همهى نامها را به آدم آموخت . ) و اگر در وقت دعا به اين امر خويش توجه پيدا كند و شاهد آن گردد ، استجابت دعا را مىتواند قرين گردد . اين جاست كه مىبينيم حضرت - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - در هر چند بخش مىفرمايد :
« أَللَّهُمَّ إِنِّى أَدْعُوكَ كَما أَمَرْتَنِى ، فَاسْتَجِبْ لِى كَما وَعَدْتَنِى . » « 3 »
خداوندا ! هم چنان كه دستور دادى تو را مىخوانم ، پس همچنانكه وعده دادى ، دعايم را مستجاب كن .
تفاوت « كما وعدتنى » با « لما وعدتنى » در دعا
شايد فرق ميان « كَما وَعَدْتَنِى » و « لِما وَعَدْتَنِى » را بتوان علّت بيان فوق دانست ؛ زيرا خداوند مىفرمايد :
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 517 .
( 2 ) . سورهى بقره ، آيهى 31 .
( 3 ) . اقبال الاعمال ، ص 517 .