تولّى و تبرّى ؛ ريشه همه خوبىها
گمان مىشود اين دعا ، تنها در مقام دو حاجت مهم - كه ريشهى همهى خوبىهاى ظاهرى و باطنى و اجتماعى بشر است - مىباشد و آن دو ، تولّى ، و تبرّى و دوستى اولياء و دشمنى اعداء نام دارد .
تولّى و تبرّى ؛ سنت بزرگ اسلامى
جملهى سوّم : « مُسْتَنّاً بِسُّنَّةِ خاتَمِ أَنْبِيآئِكَ » ، اگر چه تمام سنّتهاى رسولاللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - را شامل مىباشد ؛ ولى در اين جا به قرينهى دو حاجت اوّل و ربط دعا از نظر معنى به يكديگر ، گمان مىشود همان تولّى و تبرّى اراده شده باشد كه از نظر آن بزرگوار - عليهالسّلام - از سنّتهاى مهم در شريعت حقّهى الهى مىباشد و رسولاللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - و اوصيايش - عليهمالسّلام - هر كجا مناسب ديدهاند ( در روايات و دعاها و به خصوص زيارات ) ، خوانندگان را به آن دو توجه دادهاند .
سريان تولّى و تبرّى در عالم هستى
البته اين تولّى و تبرّى تكويناً در ميان همهى جنبندههاى جهان هستى - بلكه هر مخلوقى به حساب ظهوراتشان از نامها و صفات مختلفه جماليّه و جلاليّه الهى - وجود دارد و از نظر غير تكوين نيز ظهور آن در تمام جانداران ؛ بلكه همه مظاهر ( اگر دقت شود ) ديده مىشود . تنها احتياج به دقت عقلايى و عرفانى ( به حساب ضدّ يكديگر بودن اشياء و ظهورات جلاليّه و جماليّه ) دارد .
عدم امكان ظهور كامل تولّى و تبرّى براى غير معصومين
از اين كه ذيل دعا ، جملهى : « يا عاصِمَ قُلُوبِ النَّبِيِّينِ ! » ذكر شده ، مىتوان به دست آورد كه غير از اهل عصمت از افراد بشر را ياراى آن كه تولّى و تبرّى را به تمام معنى ظهور دهند و عمل نمايند و شائبه خلافش را نداشته باشند ، نيست . تنها اهل عصمتاند كه خداوند آنان را از اين خطر حفظ نموده است .