-
وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ
« 1 »
و تمام آن چه در آسمانها و زمين است ، در برابر خدا سجده مىكنند .
و نيز آيات ديگر .
از طرفى مىبينيم خداوند ، خود از بيان حضرت موسى - عليهالسّلام - به فرعون كه پرسيد :
قالَ فَمَنْ رَبُّكُما يا مُوسى
او [ فرعون ] گفت : پروردگار شما دو نفر كيست ؟ اى موسى !
مىفرمايد
قالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى
« 2 » گفت : پروردگار ما همان كس است كه آفرينش هر چيز را عطا فرموده ، سپس آن را هدايت فرمود .
و در جايى ديگر نيز نسبت هدايت را به تمام مخلوق مىدهد و مىفرمايد :
سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى
« 3 »
نام پروردگار بلندپايهتر و والاترت را تسبيح گوى ، آن كه آفريد و پرداخت و هموار نمود و هم او كه [ همهى موجودات را ] قدر و اندازهگيرى نمود ، پس هدايت فرمود .
با اين توضيح ، مىتوان گفت اگر واقعاً موجودات را شعور باطنى نبود ، آيات فوق معنايى نداشت .
و از طرفى ديگر مىبينيم حضرت حقّ سبحانه خطاباتى با موجودات دارد و مىفرمايد :
- قُلْنا يا نارُ كُونِي بَرْداً وَ سَلاماً عَلى إِبْراهِيمَ
« 4 »
گفتيم : اى آتش ، بر ابراهيم [ - عليهالسّلام - ] خنك و مايهى سلامتى و ايمنى باش .
هامش
( 1 ) . سورهى نحل ، آيهى 49 .
( 2 ) . سورهى طه ، آيات 49 و 50 .
( 3 ) . سورهى اعلى ، آيات 1 - 3 .
( 4 ) . سورهى انبيا ، آيهى 69 .