به آنها بستگى دارد . ما از اين حاجتها ، تنها سه حاجت را در اين جا ذكر كرديم .
شايسته است خوانندگان ، بقيّهى اين حوايج را نيز كه در متن دعا آمده است ، ملاحظه نمايند تا معلوم شود خداوند متعال چه كمالاتى را از آنها طلب نموده است .
دعا در حال سجده بعد از دعاى گذشته
( 449 )
« يا مَنْ عَلا فَلا شَىْءَ فَوْقَهُ ! و يا مَنْ دَنا فَلا شَىْءَ دُونَهُ ! » « 1 »
اى خداوندى كه بلندپايه هستى و لذا چيزى برتر از تو نيست ! و اى خدايى كه چنان نزديك هستى كه هيچ چيز نزديكتر از تو نيست !
مفهوم علوّ و دنوّ حضرت حقّ
براى اين كه خوانندهى محترم بتواند به معناى اين دو جمله توجّه كند ، لازم است افزون بر تأمّل و دقت در توضيح ما در دو فراز گذشته ، توجّه كند كه به نصّ كتاب و سنّت و مبانى دلالت عقلى و شهود اهل شهود ، نمىتوان خداوند متعال را كنارِ از مظاهر تصوّر و تعقّل نمود ، بلكه بر همين اساس او سبحانه با همهى مظاهر و محيط بر آنها است ، و البته نبايد احاطه ، قرب ، دنوّ و علوّ مجرّدى چون حق سبحانه بر موجودات را ، همانند احاطه ، نزديكى و علوّ مخلوقات بر يكديگر به حساب آورد و تصوّر نمود . شبيه به اين دو جمله در گفتار معصومين - عليهمالسّلام - بسيار است . از جمله در نهجالبلاغه آمده است :
- « أَلْحَمْدُلِلَّهِ الَّذى عَلا بِحَوْلِهِ ، وَ دنا بِطَوْلِهِ . » « 2 »
ستايش خدايى را كه به نيروى خويش بلندپايه و به بخشش خود نزديك است .
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 181 .
( 2 ) . نهجالبلاغه ، خطبه 83 .