ناراحتىها كه دل از [ تحمّل ] آن ناتوان بود . . . به [ درگاه ] تو فرود آمدم و به تو از آن گله نمودم و تنها از تو التماس كردم و تو آن را گشاده و بر طرف نموده و كفايت فرمودى .
توجّه تامّ به حضرت حقّ ؛ شرط خواندن او به فعل ، اسم ، صفت و ذات
اين جملهها ، در مقام آن است كه خواننده را به تمام معنا ، به حضرت حقّ سبحانه توجّه دهد تا هيچ گونه شركى در خاطرش وجود نداشته باشد و به اسباب و مسبّبات نيز به نظر استقلال ننگرد . اين جا است كه حضرتش را در فعل و صفت و اسم و بلكه ذات ، به يگانگى خواهد خواند . از اين رو بلافاصله مىفرمايد :
( 437 )
« فَأَنْتَ وَلِىُّ كُلِّ نِعْمَةٍ . » « 1 »
پس تويى سرپرست هر نعمت .
خداى متعال ؛ آرام بخش مطلق
اين جمله و نيز جملههاى فراز گذشته ، بيانگر آن است كه خداوند ، همان گونه كه خود فرموده ، با هر چيز و محيط بر هر چيز است و همهى نعمتها در دست با كفايت او است . با اين حال ، كجا مىشود به غير او آرام گرفت و شكوهى خود را به غير او برد ؟ ! زيرا اسباب را نيز او ظهور داده و از آنها جدايى نگرفته است تا اسباب مستقلًا كارهاى باشند ؛ چرا كه جدايى از آنها ، مساوى با نيست شدن اسباب است . از اين رو ، در ادامه مىفرمايد :
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 179 .