نكتهاى كه از آيهى شريفهى گذشته مىتوان به عنوان شاهد براى توضيح گذشته استفاده كرد ، آن است كه حضرت حقّ سبحانه اقتضاى عالم طبيعت بشر را آن زمان كه خلود در ارض و متابعت هواى خويش را اختيار مىنمايد ، به سگ و پارهاى از ويژگىهاى آن تشبيه نموده است .
دعاى هنگام ورود در ماه رمضان
در اين دعا كه از حضرت موسى بن جعفر - عليهماالسّلام - وارد شده ، چندين جملهى حسّاس وجود دارد كه به ذكر و توضيح آنها پرداخته مىشود :
( 22 )
« أَللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ بِاسْمِكَ الَّذِى دانَ لَهُ كُلُّ شَىْءٍ . » « 1 »
خداوندا ! به آن اسمى كه تمام اشيا در برابر آن خوار و ذليل و افتادهاند ، از تو درخواست مىكنم .
عشق و خشوع اشياء نسبت به اسم احد
همهى اشيا به اسمهاى الهى ظهور يافتهاند و هر موجودى - مجرّد يا مادّى - به قدر سعهى وجودىاش بهرهاى از اسامى الهى دارد و اگر غير از اين بود هيچ موجودى ، وجود پيدا نمىكرد . از اين رو ، اسمى كه در اين فراز ذكر شده ، اسم خاصّى است كه همهى اشيا به آن عشق مىورزند ، نه آن كه در خلقت به آن محتاجاند ؛ زيرا نمىفرمايد :
به اسمى كه همهى اشيا را به آن آفريدى ، بلكه مىفرمايد : به اسمى كه همهى اشيا به او قريب و نزديكاند و يا در برابر او خشوع و شكستگى ارايه مىدهند . بنابر اين به نظر
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 45 .