اين هم مرتبه دوم ذكر بود كه خيال مىكنم همه اين سروصداها براى اين حالت است ، براى اين است كه دل هميشه توجهش به خدا باشد . « رجال لاتلهيهم تجاره و لابيع عن ذكر الله » « 1 » .
يك وقت به اينجا برسد كه سركلاس است اما متوجه خداست ، در خانه است و متوجه خداست ، دارد راه مىرود تمام توجهش به خداست ، مشغول خوردن غذاست اما تمام توجهش به خداست ، حتى به جايى مىرسد كه در خواب هم توجهش به خدا قطع نمىشود . خوشا به حال اينها .
افرادى را سراغ داريم كه در خوابند اما دلشان متوجه خداست و اگر اين حالت پيدا شد ، ديگر انسان گمشدهاش را پيدا كرده است .
قرآن مىگويد : هيچ چيزى نمىتواند روح انسان را پر كند جز ياد خدا : « الا بذكر الله تطمئن القلوب » « 2 » .
مىدانيد كه در ادبيات « الا » براى تأكيد است ، تقدم جار و مجرور هم براى تأكيد است و در اين آيه هم الا دارد و هم جار و مجرور ( بذكر الله ) مقدم شده ، معنايش اين مىشود :
يقين داشته باشى ، بلا شك اين است ، هيچ چيز نمىتواند انسان را سير كند ، آن كه مىتواند گمشدهاش را به او برساند فقط ياد خداست ، توجه به خداست ، ديگر نگرانيها مىرود ، دلهره مىرود ، اضطراب خاطرها مىرود ديگر اصلًا در اين عالم نمىبيند جز
هامش
( 1 ) . سوره نور - آيه 37 .
( 2 ) . سوره رعد - آيه 28 .