استاد بزرگوار ما مرحوم علامه طباطبايى - رحمه الله عليه - جملهاى داشتند كه در مباحث ، به تناسب مىآوردند و مثل اين بود كه اين جمله خيلى زياد مورد توجه ايشان قرار گرفته است ؛ در تفسير الميزان نيز كراراً اين جمله به كار بردهاند و به راستى هم جملهاى اميدوار كننده است .
ايشان مىفرمايد : « توبة العبد محفوفين بتوبتين من الله » ، يعنى توبهء بنده گنهكار به دو توبه از خدا پيچيده شده است .
آنچه از قرآن استفاده مىشود ، اين است كه خدا براى بنده گنهكارش تو توبه دارد ، يعنى گنهكار يك بار توبه مىكند و خداوند دوبار توبه مىنمايد « 1 » .
يكى از آن دو برگشت ، توفيقى است كه خدا به بنده گنهكار مىدهد تا برگردد و توبه كند .
تا كه از جانب معشوقه نباشد كششى * كوشش عاشق بيچاره به جايى نرسد
تا توفيق و هدايت از جانب خدا نباشد ، بنده گنهكار نمىتواند خدا ، خدا ، بگويد و باز گردد و توبه كند .
دومين توبهء خدا ، پذيرفتن بندهء گنهكار است . ببينيد پروردگار چقدر رحيم و غفور و مهربان است . راستى حيف است كه انسان در برابر چنين خدايى مطيع محض نباشد .
هامش
( 1 ) . توبه در لغت به معنى مراجعت است ؛ اگر كسى از اطاقى بيرون برود و بعد برگردد ، عرب مىگويد : « تاب » يعنى برگشت .