است بگوئيم مراد شاعر اينستكه زمان نسبت به هلاكت ممدوح بخل ميورزد .
و وجه بطلان اين انتقاد آنست كه :
زمان اگرچه نسبت به وجود ممدوح سخاوت از خود نشان داده و معناى سخاوت بذل به غير است و على القاعده بعد از بذل شئ مبذول در تصرّف باذل نيست ولى بايد بگوئيم :
اين بيان نسبت بوجود جارى است امّا نظر به اعدام و افناء ممدوح صحيح است بگوئيم :
اين امر در تصرّف زمان باقى بوده و زمان مىتواند هم نسبت به آن سخاوت كرده و ممدوح را اعدام كند و هم بخل ورزيده و از اهلاك او خوددارى كند .
جواب
اين تقرير بدون دليل و قرينه است و هيچ مدركى براى اينمعنا وجود ندارد و بفرض آن را صحيح دانسته و بپذيريم بايد بگوئيم :
مصراع ابو تمام باز اجود و بهتر است زيرا از مثل اين گونه تكلّفات مستغنى مىباشد .
شرح فارسى :
توضيح
قوله : اغارة و مسخا : وجه تسميه آن به اغاره اين است كه قائل دوّم كلام غير را بر عليه او تغيير داده است و ناميدنش به مسخ به خاطر آنست كه صورت نظم غير را به صورت ديگر مبدّل ساخته .
قوله : كحسن السّبك : مقصود از آن خلوّ از تعقيد لفظى و
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 304
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٠٤