شاهد در مصراع دوّم است كه قلب به مصراع اوّل مىباشد يعنى اگر مصراع دوّم را وارونه بخوانيم مصراع اوّل محقّق مىشود پس قلب در مجموع بيت تحقّق يافته و گاهى قلب تنها در يك مصراع صورت گرفته مانند آنچه در قول شاعر آمده :
ارانا الا له هلالا انارا .
در اين مصراع اگر جمله [ هلالا انارا ] قلب شود جمله [ ارانا الاله ] حاصل ميگردد پس قلب در يك مصراع صورت گرفته .
و در قرآن شريف آمده است :
كلّ فى فلك .
وقتى اين آيه را قلب كنيم بازميشود : كلّ فى فلك .
چنانچه در جاى ديگر آمده است :
و ربّك فكبّر .
وقتى آن را قلب كنيم بازميشود : ربّك فكبّر .
شارح گويد :
حرف مشدّد در حكم مخفّف است زيرا آنچه اعتبار و لحاظ مىشود حرفى است كه نوشته شده نه آنكه خوانده مىشود .
سپس مىگويد :
و گاهى صنعت قلب در يك كلمه مفرد صورت ميگيرد مانند : سلس
تنبيه
قلب بمعنايى كه در اينجا بيان شد با تجنيس القلب مغاير بوده و تغايرشان بسى واضح و روشن است چه آنكه مقلوب در اينجا قلب
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 259
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٥٩