در قول خاجيّه يعنى ليلى بيت طريف ثعلبيّه :
ايا شجر الخابور مالك مورقا * كانّك لم تجزع على ابن طريف
يعنى : اى درخت خابور چه مىشود تو را كه داراى برگ هستى گويا كه بر فرزند طريف جزع و فغان نكردهاى .
شارح گويد :
[ خابور ] نام نهرى است در بلاد جزيره از ديار بكر و لفظ [ مورقا ] يعنى شاداب و صاحب برگ .
شاهد در اينستكه [ ليلى ] در اين بيت خود را به تجاهل زده و از درخت سرزمين خابور سؤال مىكند .
و مانند مبالغه در مدح همچون قول بخترى :
المع برق سرى ام ضوء مصباح * ام ابتسامتها بالمنظر الضّاحى
يعنى : آيا روشنائى برقى بود كه جهيد يا نور چراغى بود كه ظاهر شد يا تبسّم نمودن آن محبوبه بود به آئينه روشن .
شاهد در اينستكه شاعر در مدح آن محبوبه مبالغه كرده است .
و نظير مبالغه در ذمّ مانند قول زهير بن ابى سلمى :
و ما ادرى و سوف اخال ادرى * اقوم آل حصن ام نساء
يعنى : نميدانم و بگمانم عنقريب بدانم كه آيا آل حصن مردان بوده يا زنان مىباشند .
كلمه [ اخال ] يعنى گمان ميكنم و اينكه همزه متكلّم مكسور آمده افصح است از فتح آنكه قبيله بنى اسد به آن قرائت مىكنند و قياس و قاعده نيز همين است .