« لام »
بر سه قسم است :
1 - نافيه و آن پنج نوع است :
الف : لائى كه عمل « انّ » را مىكند و آن لاء نفى جنس است كه به آن لاء تبرئه نيز مىگويند مانند : لا رجل فى الدّار .
ب : لائى كه عمل « ليس » را مىكند كه به آن مشبهه بليس گويند مانند :
. . . . * من صدّ عن نيرانها فانا ابن قيس لابراح
ج : لاء عاطفه مانند : جاء زيد لا عمرو .
د : لاء جواب كه نقيض « نعم » مىباشد مثل اينكه سائل بگويد : أجائك زيد .
و شما در جوابش بگوئيد : لا .
ه : لائى كه غير اين چهار تا باشد مانند : لا الشّمس ينبغى لها ان تدرك القمر و لا اللّيل سابق النّهار .
2 - لاء ناهيه مانند : لا تضرب .
3 - لاءزائده كه براى تأكيد مىآيد مانند : ضلّوا ان لا تتّبعنى .
« لو »
بر پنج وجه مىآيد :
1 - شرطيه مانند : لو جائنى اكرمته .
2 - حرف شرط در مستقبل و غير جازم مانند : و لو تلتقى اصدائنا بعد موتنا .
3 - حرف مصدرى بمنزله « ان » با اينفرق كه فعل مضارع را نصب نمىدهد مانند :
و دّو الوتدهن .
4 - حرف تمنى مانند : لو تأتينى فتحدثنى .
5 - حرف عرض مانند : لو تنزل بنا فتصيب خيرا .