را اراده نموده بگوئيم وى زيد را اسد قرار داده است درحالىكه چنين گفتارى درباره اين شخص صحيح نيست مگر وقتى كه ادّعاء مزبور همراه آن باشد .
قوله : و قد اثبت فيه صفة الامارة : و لو ادعاء .
قوله : تبعا لنقل معناه اليه : ضمير در [ معناه ] به مشبّهبه و در اليه به مشبّه راجع است .
قوله : انّه ادعى لذلك الغلام : ضمير منصوبى در [ انّه ] و مرفوعى در [ ادّعى ] به شاعر راجع است .
قوله : هى شعار يلبس تحت الثوب : ضمير [ هى ] به غلاله راجع بوده و [ شعار ] عبارتست از زير جامه يعنى لباسى كه آستين بالاى آن كوتاه بوده و زير پيراهن بتن مينمايند .
قوله : و تحت الدّرع ايضا : يعنى زير زره نيز مىپوشند .
قوله : فلو لا انّه جعله قمرا حقيقيا : ضمير در [ انّه ] به شاعر راجع است .
قوله : انّما يسرع اليه البلى : ضمير در [ اليه ] به ثوب راجع بوده و كلمه [ بلى ] يعنى كهنگى .
قوله : انّ الذكر على هذ الوجه : مقصود از [ هذا الوجه ] عبارتست از ذكرى كه حاكى از تشبيه نباشد و حاصل آنكه :
مذكور بودن مشبّه در كلام گاهى بطورى استكه دلالت بر تشبيه مينمايد و زمانى چنين نيست در صورت اوّل با استعاره منافات داشته ولى در فرض دوّم هيچ تنافى بين آن و استعاره وجود ندارد .
قوله : كما فى قولنا سيف زيد فى يد اسد : در اينمثال [ اسد ]
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 75
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٥