جواب
اين انتقاد و اشكال نبايد طرح شود زيرا قبول نداريم ذكر مشبّه به اين نحو با استعاره منافات داشته باشد چه آنكه مثال : سيف زيد فى يد اسد ( شمشير زيد در دست شيرى است ) از مصاديق استعاره است با اينكه مشبه يعنى [ زيد ] در آن ذكر شده است .
شرح فارسى :
توضيح
قوله : لانّها لمّا لم تطلق الخ : ضمير در [ لانّها ] باستعاره راجع است .
قوله : كان استعمالها الخ : جواب است براى [ لما ] .
قوله : انّها لم تطلق على المشبّه : ضمير در [ انّها ] باستعاره راجع است .
قوله : لانّها لو لم تكن كذلك : ضمائر مؤنّث به استعاره عائد مىباشند .
قوله : لما كانت استعارة : كلمه [ ما ] نافيه بوده و [ كانت ] تامّه است و [ استعاره ] فاعل آن مىباشد و معناى عبارت چنين است :
لما تحقّقت الاستعارة .
قوله : لكانت الاعلام المنقولة استعارة : علم منقول مانند لفظ [ زيد ] كه اسم براى مردى قرار داده شود بعد از آنكه ديگرى نامش زيد باشد و بعبارت ديگر :
ابتداء اسم شخصى را زيد گذاردهاند ، سپس اين نام را نقل
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 73
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٣