و عكس آن همچون اطلاق اصابع ( انگشتان ) به بند انگشتان .
و يا ناميدن شيئى باسم سببش مانند : رعينا الغيث .
و يا ناميدن سبب باسم مسبّبش مثل : امطرت السّماء نباتا .
و يا ناميدن شئ باسم آنچه آن شئ بر آن مىباشد مانند : و آتوا اليتامى اموالهم .
يا ناميدن شئ باسم آنچه آن شئ به آن راجعست مانند : انّى ارانى اعصر خمرا .
يا ناميدن شيئى باسم محلّش مانند : فليدع نادية .
يا ناميدن محلّ باسم حالّ مثل : و امّا الذين ابيضت وجوههم ففى رحمة الله تقدير آن فى الجنة مىباشد .
يا ناميدن شيئى باسم آلتش همچون : و اجعل لى لسان صدق فى الآخرين تقدير آن ذكرا حسنا مىباشد .
شارح گويد :
مجاز مرسل انواع و اقسامى دارد كه ذيلا شرح داده ميشوند :
الف : ناميدن شيئى باسم جزئش .
البتّه در اين عبارت تسامح و تساهل مىباشد زيرا مقصود آنست كه در وقت اطلاق نام جزء بر كل مجاز مرسل تحقّق پيدا مىكند نه آنكه نفس تسميه مجاز باشد و حاصل آنكه وقتى اسم جزء را بر كلّ اطلاق نمايند مجاز مرسل محقّق مىشود چنانچه لفظ [ عين ] كه اسم است براى عضو مخصوص يعنى چشم بر [ ربيئه ] يعنى شخص مراقب و جاسوس اطلاق مىشود ، پرواضح است [ عين ] جزئى از ربيئه مىباشد .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 51
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥١