به آن چيز است مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده :
انّى ارانى اعصر خمرا ( بدرستيكه در خواب خود ديدم كه انگور مىفشارم ) .
در اين آيه شريفه لفظ [ خمر ] يعنى شراب به انگور اطلاق شده كه در آينده خمر مىشود .
ز : ناميدن شئ باسم محلّش مانند آيه شريفه :
فليدع ناديه ( پس خواهد خواند هركس را كه خواهد ) .
كلمه [ ناديه ] مجلس را گويند كه محل مىباشد و از آن اهل مجلس كه حالّ در آن هستند اراده شده .
ح : ناميدن محلّ يعنى اسم چيزى كه در محلّى حلول نموده را بر محلّ اطلاق كنند مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده :
و امّا الذين ابيضت وجوههم ففى رحمة اللّه ( امّا كسانى كه روى هايشان سفيد مىباشد پس در بهشت مىباشند ) .
در اين آيه شريفه از رحمت بهشت اراده شده چه آنكه رحمت حالّ در بهشت مىباشد پس اسم حالّ را بر محلّ اطلاق نمودهاند .
ط : ناميدن شيئى را باسم آلت و وسيلهاش مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده :
و اجعل لى لسان صدق فى الآخرين ( قرار بده در اقوام آينده يادبودى نيكو ) .
در اين آيه شريفه لفظ [ لسان ] گفته شده و از آن ذكر و يادبود اراده شده و پرواضح است كه زبان آلت و وسيله ذكر مىباشد .
لازم بتذكّر است اينكه مصنّف فقط در دو مثال اخير تقدير كلام را
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 54
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٤