است كه سكّاكى تجويز نموده لازم اخصّ از ملزوم باشد همچون ضاحك بالفعل براى انسان بنابراين كنايه آنست كه :
از متلازمين در وجود آنچه تابع در رديف است ذكر شده و از آن متبوع و مردوف اراده شود ولى مجاز عكس اين معنا مىباشد
شارح گويد :
در اين گفتار نيز تأمل و اشكال است .
مخفى نماند كه مقصود از [ لزوم ] در اينجا امتناع انفكاك لازم از ملزوم نيست بلكه معناى ديگرى مراد مىباشد .
شرح فارسى :
توضيح
قوله : و فرق بين الكناية و المجاز : كلمه [ فرق ] به صيغه مجهول مىباشد .
قوله : و فيه اى فى المجاز الخ : چه مجاز مرسل و چه استعاره .
قوله : او بانضمام قرينة اليه : مانند قرينه عرف چنانچه بگوئيم :
رأيت انسان يلازم المنار ( انسانى را ديدم كه با مناره ملازم بود )
در اينمثال انسان كنايه است از مؤذن و قرينه آن عرف مىباشد .
قوله : يجوز ان يكون اعم يعنى اعم از ملزوم مانند حيوان كه لازم اعم است براى انسان يعنى هم لازم انسان بوده و هم غير او هم چون بقر و حمار .
قوله : و السّكاكى ايضا معترف الخ : بنابراين اشكال و ردّ
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 300
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٠٠