جواب پنجم از اشكال مصنف بسكاكى
حاصل اينجواب آنست كه :
قبول نداريم در تمثيل استعاره مركّب باشد بلكه در آن استعاره مفرد و كلمه واحد مىباشد و بدين ترتيب هيچ تنافى نيست بين استعارهاى كه قسمى از مجازى است كه به [ الكلمة ] مسمّى گشته و بين تمثيل زيرا بنا بر اين بيان تمثيل نيز كلمه مىباشد ، پس در مثال : انّى اراك تقدّم رجلا و تؤخر اخرى ، مستعار تقديم و مستعارله تردّد بوده و تقديم كلمه واحد مىباشد .
و امّا اضافهاش از حيث معنا به [ رجل ] و اقتران [ رجل ] به اينكه يك بار جلو و بار ديگر عقب نهاده مىشود ابدا آن را از تسميه به [ كلمه ] خارج نمىكند زيرا لفظ مقيّد بواسطه تقييد از نام اصلى خود خارج نميشود
قوله : على انّ لفظ المفتاح الخ : اشاره است به جواب دوّم از اشكال مصنّف بسكّاكى .
قوله : جعله منقسما الخ : ضمير فاعلى در [ جعله ] بسكّاكى و ضمير منصوبى به مجاز عود مىكند .
قوله : لانّه قال بعد تعريف المجاز : ضمير در [ لانّه ] و [ قال ] به سكّاكى راجع مىباشد .
قوله : عن المجاز بالمعنى المذكور : يعنى مجاز مفرد .
قوله : فيجب ان يريد بالراجع الخ : ضمير در [ يريد ] به سكّاكى راجع است .
قوله : ليصحّ الحصر فى القسمين : يعنى حصر مجاز به معناى
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 228
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٢٨