بر ايشان با يكديگر شباهت دارند و همچين در مثال دوّم فعل آمدن هم براى زيد ثابت بوده و هم براى عمرو پس هردو در صدور فعل مجئ با هم شباهت دارند .
قوله : و المراد بالتّشبيه المصطلح اليه : مقصود تشبيهى استكه در عنوان بحث ذكر شده .
قوله : نحو رأيت اسدا فى الحمّام : مثال است براى استعاره تحقيقيّه .
قوله : انشبت المنيّه اظفارها : مثال است از براى استعاره بالكنايه .
قوله : من نحو لقيت بزيد اسدا : مثال است براى تجريد .
مؤلّف گويد :
استعاره تحقيقيه عبارتست از ذكر لفظ مشبّهبه و اراده مشبّه همراه با قرينهاى كه دلالت كند از لفظ مزبور مشبّه اراده شده مانند مثال مذكور چه آنكه از لفظ [ اسد ] رجل شجاع يعنى مشبّه اراده شده و قرينهاى بر اين اراده لفظ [ فى الحمّام ] مىباشد .
و استعاره بالكنايه آنست كه در نفس مضمر نفسانى را به شيئ تشبيه نموده و اينمعنا را با لفظى كه دالّ بر آنست ابراز و اظهار نمايند مانند مثاليكه ذكر شد چه آنكه در مورد اينمعنا مرگ بحيوانى درنده در نفس تشبيه شده و در عبارت [ انشبت المنيّه ] بعنوان اظهار چنين تشبيهى ذكر گرديده است .
و تجريد عبارتست از اينكه در مقام مبالغه از امرى كه
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 61
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦١