است از آنچه در ذيل آن ذكر گرديده .
برخى گفتهاند :
اسم معرفه وقتى اعاده شود عين اوّل بوده بدين ترتيب اگرچه مصنّف در ذيل عنوان ضمير نياورده بلكه لفظ [ تشبيه ] را ذكر كرده ولى در عين حال گويا همان لفظ تشبيه در عنوان تكرار شده و معناى آن اراده گرديده است فلذا ذكر اسم ظاهر با آوردن ضمير تفاوتى در اين جهت ندارد .
در جواب اين گفتار بايد بگوئيم :
اينكلام بطور مطلق صحيح نيست يعنى در همه جا تكرار اسم معرفه دلالت ندارد كه لفظ دوّم عين اوّل بوده و با همان معناى قبل مراد مىباشد .
و بهرصورت تشبيه در لغت عبارتست از :
دلالت نمودن بر مشاركت امرى با امر ديگر در معنائى .
معلوم باشد كلمه [ دلالت ] مصدر است و وقتى مىگويند :
دللت فلانا على كذا يعنى فلانى را بر فلان امر راهنمائى نمودم .
و مراد از [ امر اوّل ] در كلام مصنّف مشبّه و از دوّم مشبّهبه و از [ معنا ] وجه شبه مىباشد و تعريف مذكور شامل دو مثال ذيل يعنى :
قاتل زيد عمرا ( زيد با عمرو مقاتله نمود ) .
و جائنى زيد و عمرا ( زيد و عمرو نزد من آمدند ) .
مىگردد .
سپس شارح در ذيل قول مصنّف : و المراد هيهنا الخ ميگويد :
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 56
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٦