[ تشبيه و شرح آن ]
ترجمه
مصنّف گويد :
سپس چون برخى از مجازات مبتنى بر تشبيه مىباشند لازم شد كه تشبيه را متعرّض شويم در نتيجه بايد بگوئيم :
بحث منحصر در سه امر مىباشد .
شارح گويد :
ضمير در [ منه ] به مجاز راجع است و منظور از مجازى كه مبتنى بر تشبيه مىباشد استعارهاى استكه اصل آن تشبيه باشد از اينرو لازم گشت كه تشبيه را نيز در اينجا متعرّض شده و پيش از بيان مجازى كه يكى از اقسام استعارهاى است كه مبتنى بر تشبيه مىباشد بيان نمائيم .
قابل ذكر است چون در تشبيه مباحث بسيار و فوائد زيادى وجود دارد از اينرو آن را بعنوان مقدّمه بحث استعاره قرار نداده بلكه مقصد عليحده و باب جداگانهاى براى آن منظور داشتيم نتيجتا مقاصد در علم بيان منحصر در سه امر مىباشد :
تشبيه ، مجاز ، كنايه .
متن
التشبيه
التّشبيه الدلالة على مشاركة امر لامر آخر فى معنى .
و المراد هيهنا ما لم تكن على وجه الاستعارة التحقيقية و لا على الاستعارة بالكناية و التجريد فدخل فيه نحو قولنا : زيد اسد و قوله تعالى : صم بكم عمى .