و البته اولى اين بود كه مصنّف در اشكال به سكّاكى اين آيه را مثال مىآورد .
شرح فارسى :
توضيح
انتقاد مصنف به سكاكى
مصنّف بمقاله سكّاكى چهار اشكال دارد بشرح زير :
1 - در مثال [ فهو فى عيشة راضية ] ، سوره ( الحاقّة ) آيه ( 21 ) طبق گفته سكّاكى مىبايد مراد از عيشة صاحب عيشة باشد و حال آنكه اين تقدير در آيه شريفه بىمعنا است چه آنكه معنا چنين مىشود : ( او در صاحب زندگانى راضى و خشنود است ) و فساد اين معنا بسى واضح است .
شارح مىگويد : اين ايراد در صورتى كه ضمير در راضيّة به عيشة به معناى صاحب عيشة راجع باشد وارد است و امّا اگر در مرجع ضمير استخدام باشد به اين معنا كه از عيشة معناى حقيقى آن يعنى زندگانى را اراده نمائيم و از ضميرش صاحب آن را اشكال ديگر وارد نيست زيرا در اين صورت معنا اينست :
او در زندگانى و تعيشش راضى و خشنود است .
2 - در تمام امثلهاى كه فاعل مجازى بفاعل حقيقى اضافه شده است همچون : نهاره صائم ( نهار فاعل مجازى و ضمير فاعل حقيقى صائم مىباشد ) اضافه مىبايد باطل باشد زيرا مطابق گفته سكّاكى لازم مىآيد اضافه چيزى به خودش به جهت اينكه از مضاف مضافاليه اراده شده و حال آنكه اينقبيل اضافات صحيح و بدون محذور است و شاهدش وقوع آن در قرآن شريف است از جمله در سوره ( بقره ) آيه ( 16 ) كه مى فرمايد :