[ كلام در اطراف كلمه آل ]
زبانى بر كسى كه فصل الخطاب داده شده است .
شارح گويد فصل به معناى اسم مفعول يعنى مفصولست و اضافه [ فصل ] به [ خطاب ] از قبيل اضافه صفت بموصوف مىباشد فلذا در مقام تفسير كلمه مزبور را به [ الخطاب المفصول ] تبديل نموده و سپس آن را چنين تشريح مىكند :
خطاب مفصول عبارتست از كلام بيّن و آشكار و روشنى كه هر مخاطبى آن را واضح و بدون ابهام بيابد و بر او اشتباه نشود .
و پس از آن احتمال دومى را ذكر نموده و مىگويد :
ممكن است فصل به معناى [ فاصل ] باشد بنابراين معناى آن اينست :
خطاب فاصل عبارتست از كلاميكه حق را از باطل جدا نمايد .
قوله : من يخاطب به : ضمير در [ به ] به الخطاب راجعست .
قوله : و لا يلتبس عليه : ضمير مستتر در [ يلتبس ] بخطاب و در [ عليه ] به من يخاطببه راجعست .
متن : و على آله :
شرح عربى اصله ، اهل بدليل اهيل .
خصّ استعماله فى الاشراف و اولى الخطر .
ترجمه
و درود قلبى بر دودمان حضرتش باد .
شارح در ذيل [ و على آله ] مىگويد :
اصل [ آل ] اهل بوده بدليل استعمال اهيل در تصغير آن اين كلمه را در مقام استعمال اختصاص به اشراف و صاحبان عظمت دادهاند