دو مقام ايراد فرمود ، چه آنكه مخالف در مقام اوّل از بين علماء اماميّه مرحوم ابن قبه و از مخالفين جماعتى همچون جبائى مىباشند .
و در مقام دوّم نسبت به برخى از مصاديق ظنّ همچون خبر واحد بعضى از فقهاء و علماء شيعه همچون امين الاسلام طبرسى ، ابن زهره و ابن ادريس و سيّد مرتضى قدّس اللّه ارواحهم مىباشند .
قوله : و الكلام فيه : ضمير مجرورى در « فيه » به ظنّ راجع است .
قوله : فى امكان التّعبّد به : كلمه « تعبّد » به معناى اعتماد بوده و ضمير در « به » به ظنّ راجعست .
قوله : فى وقوعه : ضمير مجرورى در « وقوعه » به تعبّد راجعست .
قوله : هو امكانه : يعنى امكان تعبّد بالظّنّ .
قوله : و يظهر من الدّليل المحكىّ عن ابن قبه : مقصود از « الدّليل المحكىّ » دليل دوّم مرحوم ابن قبه است چه آنكه صرفا اين دليل افاده عموم منع مىكند نه دليل اوّل .
مؤلّف گويد :
محمّد بن عبد الرّحمن بن قبه الرّازى ، فقيه و متكلّم و از اعيان شيعه و در عصر خود از شيوخ اماميّه محسوب مىشده است .
وى در به دو امر بمذهب معتزله بود ولى پس از آن مستبصر شده و كتابى بنام « انصاف » در امامت تصنيف فرمود .
و كلمه « قبه » در ضبطش بين ارباب فنّ اختلافست :
از نجاشى و رجال خلاصه علّامه ( ره ) به كسر قاف و فتح باء يك نقطه نقل شده بر وزن « عده » ولى صاحب منتهى المقال فرموده :
معروف و متداول در ترجمه « قبه » آن را با ضمّ قاف و تشديد باء ضبط كردهاند .
قوله : عموم المنع لمطلق الظّنّ : كلمه « عموم » برفع تا فاعل باشد براى يظهر و مقصود از « مطلق الظّنّ » نه ظنّ مطلق باشد كه از دليل انسداد استفاده مىشود بلكه منظور هر ظنّى است اعم از ظنّى كه از خبر واحد حاصل شود يا از غير آن بدست آيد .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 9
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٩