شرح مقصود
قوله : انّ قطع القطاع الخ : مقصود از « قطاع » كسى است كه بر خلاف متعارف از هر سببى يقين و قطع پيدا مىكند و باصطلاح « شخص خوشباور » چنانچه منظور از « ظنّان » و « شكّاك » و « وهام » كسانى هستند كه در حصول ظنّ و شكّ و وهم از حدّ تعارف و عادت خارج باشند بنابراين كثير القطع و كثير الظنّ يا كثير الشكّ را قطّاع و ظنّان و شكّاك نگويند و اگر همچنين اطلاقى داشته باشند يقينا در اينجا مراد و مقصود نيست .
قوله : لا اعتبار به : وجه عدم اعتبار اينست كه چنين شخصى به ملاحظه اينكه از هر سبب ناشايستى قطع پيدا مىكند لاجرم در تحصيل واقع مرتكب خطاء و اشتباه زيادى مىشود و شايد علّت اينكه در حجّيّت خبر عادل شرط كردهاند كه وى داراى قوّه ضبط باشد بخاطر همين جهت باشد چه آنكه مجرّد عدالت در رسيدن بواقع و نشان دادن آن كفايت نمىكند .
قوله : و لعلّ الاصل فى ذلك ما صرّح به كاشف الغطاء : مشاراليه « ذلك » عدم اعتبار قطع قطّاع است .
مؤلّف گويد :
طبق تصريح برخى از محقّقين اوّل كسى كه به اين امر تفطّن يافت مرحوم شيخ كبير شيخ جعفر نجفى در كشف الغطاء است و سپس فقهاء متأخّر از ايشان همچون مرحوم صاحب فصول و صاحب جواهر ( رهما ) از وى تبعيّت نمودند .
متن : اقول امّا عدم اعتبار ظنّ من خرج عن العادّة فى ظنّه فلانّ ادلّة اعتبار الظنّ فى مقام يعتبر فيه مختصّة بالظنّ الحاصل من الاسباب الّتى يتعارف حصول الظنّ منها لمتعارف النّاس لو وجدت تلك الاسباب عندهم على النّحو الّذى وجد عند هذا الشّخص ، فالحاصل من غيرها يساوى الشّكّ فى الحكم .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 191
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٩١