ترجمه و شرح
فرع ادبى
شارح گويد :
وقتى كلمه « اىّ » به تثنيه معرفه اضافه شود ضميرى كه به آن عود مىكند مفرد آورده مىشود چنانچه مىگويند :
اىّ الرّجلين قام ( كداميك از دو مرد ايستاد ) .
شاهد در ضمير « قام » است كه مفرد بوده و به « اىّ » راجع است و « اىّ » در اين عبارت به تثنيه معرفه يعنى « الرجلين » اضافه شده .
ولى اگر اىّ به تثنيه نكره اضافه گردد ضمير مزبور با آن مطابق آورده مىشود يعنى لازم است ضمير را نيز تثنيه آورد ، مانند :
اىّ رجلين قاما ( كداميك از دو مرد ايستادند ) .
چنانچه ملاحظه مىشود در اين مثال « قاما » تثنيه آورده شده زيرا « اىّ » به تثنيه نكره اضافه شده است .
لدن و حكم آن
مصنّف گويد :
ادباء لازم شمردهاند كه كلمه « لدن » اضافه شود و كلمه بعدى را جرّ دهد .
شارح گويد :
كلمه « لدن » بفتح لام و ضم دال و سكون نون ظرف است براى ابتداء غايت زمانى يا مكانى و آن در تمام لغات مبنى است مگر لغت قيس .
و به هرصورت وقتى لازم بود كه اين كلمه اضافه شود قهرا لفظ ما بعدش را از باب اينكه مضاف اليه است جرّ مىدهد .
سپس مصنّف گويد :
ولى نادرا از اهل لسان نقل شده كه به واسطه آن لفظ « غدوة » كه پس از آن ذكر شده منصوب گرديده است .
شارح گويد :
مقصود اينست كه :
اگرچه گفتيم كلمه « لدن » دائم الاضافه است و لفظ بعد از آن بايد مجرور خوانده شود ولى در عين حال بطور ندرت از اهل لسان و افراد فصيح نقل شده زيرا آن را مفرد از