باش ) .
هل تسعيانّ ( آيا كوشش مىكنى ) .
چنانچه ملاحظه مىشود در امثله فوق الف ياد شده بياء قلب گرديده .
مصنّف گويد :
آخر فعلى كه واو و ياء را رفع داده حذف كن و بعد از حذف حركت مجانس ايندو را به آنها اعطاء كن .
شارح گويد :
بنابراين در مثل : اخشين يا هند پس از حذف الف « ياء » را كه علامت واحد مخاطبه هست به حالت مكسور آوردهايم و در مثل : يا قوم اخشون بعد از حذف الف « واو » را كه علامت جمع مذكّر است به حال مضموم باقى گذاردهايم .
متن : « 644 »
و لم تقع خفيفة بعد الألف * لكن شديدة و كسرها ألف
تجزيه و تركيب
واو : استينافيّه .
لم تقع : فعل مضارع مجزوم ، مفرد ، مؤنّث ، غائب .
خفيفة : فاعل است براى « لم تقع » .
بعد : اسم ، ظرف ، مضاف ، متعلّق به « لم تقع » .
الالف : مضاف اليه .
لكن : از حروف مشبهة بالفعل منتهى چون مخفّف شده از عمل ملغا گرديده است .
شديدة : اسم لكن و بواسطه تخفيف آن مرفوع آمده است و خبر « لكن » كه « يقع » بوده حذف شده .
واو : ابتدائيّه ( حاليه ) .
كسرها : مضاف و مضاف اليه ، مبتداء .
الف : خبر براى « كسرها » .
ترجمه
نون تأكيد خفيفه بعد از الف تثنيه واقع نمىشود ولى نون تأكيد ثقيله پس از آن